Heemstede, Herenweg 92: Huize Postlust

Oorspronkelijke functie Posthuis en logement
Huidige functie Kantoor
Bouwjaar 1832
Architect Onbekend
Status Provinciaal monument

Huize Postlust ligt aan de Herenweg, tussen Casca de Luifel en de St. Bavo.

Al in 1662 is een officiële postdienst tussen Den Haag en Amsterdam gerealiseerd. Onder andere in Heemstede is aan de Herenweg een ‘relaijsplaats’ gebouwd, ofwel een wisselplaats voor de paarden en de postwagens, die als diligence ook passagiers meenamen. In 1815 startten de Amsterdamse stalhouder L. van Koppen en de Haagse postmeester en herbergier Hendrik van Leeuwen in het Posthuis te Heemstede, een nieuwe vervoersonderneming. In het jaar 1827 komen we de zoon W.H. van Kopen tegen als ondernemer van de postrit van Amsterdam naar Dordrecht. Een andere zoon, stalhouder IJsbrand Soll van Koppen, huurde gronden tegenover het Posthuis. Hij gaf in 1832 opdracht tot bouw van een ‘Postlust’ als nieuw posthuis en logement, even ten zuiden van het oude Posthuis, dat intussen een kwijnend bestaan leed. Het is later afgebrand en gesloopt; op de plek staat nu Casca de Luifel),

Ook de nieuwe postdienst werd geen succes en is al in 1842 opgeheven. Oorzaak was de opkomst van de spoorwegen. Hoewel de diligence nog ver tot in de 19de eeuw in gebruik was, betekende het spoor het einde van het postvervoer over de weg en via de trekschuit op het water. In 1854 is de paardenposterij definitief opgeheven. Postlust kreeg uitsluitend een bestemming als woning. Na de komst van de Broeders der Christelijke Scholen (de la Salle) vanuit België in de jaren twintig van de 20ste eeuw deed het pand enige tijd als Broederhuis dienst en daarna tot 1932 voor onderwijsdoeleinden, totdat de nieuwe Jacobaschool aan de Lanckhorstlaan werd betrokken. Tijdens de Tweede wereldoorlog zaten er in het huis (toen van de familie Peeperkorn) een aantal onderduikers verscholen. Later kreeg Postlust een kantoorfunctie.

Bouwkundige beschrijving

Huize Postlust is opgetrokken in classicistische bouwstijl en bestaat uit verschillende achter elkaar geplaatste bouwvolumes. Het is opgetrokken uit baksteen die van een crèmekleurige pleisterlaag is voorzien. Bij het hoofdgedeelte (aan de weg) is de pleisterlaag voorzien van groeven, ter imitatie van zandsteenblokken. De gevel wordt afgesloten met een witte kroonlijst.

De indeling van het interieur is redelijk gaaf bewaard gebleven, met twee vertrekken ter weerszijden van de gang. De gang komt uit in het tweede bouwvolume, en wel in een hal met trappenhuis, dat in oorspronkelijke staat verkeert. Achter de hal zijn in 1888 een zit- en slaapkamer toegevoegd.

Provinciaal monument

Het pand is van architectuurhistorische betekenis als vroeg, goed bewaard gebleven en tamelijk zeldzaam geworden voorbeeld van een klein buitenverblijf uit de eerste helft van de 19de eeuw in classicistische bouwstijl, qua opzet verwant aan de landhuizen die J.D. Zocher in die periode in Haarlem en omstreken bouwde. Huize Postlust is bovendien een representatief voorbeeld van de bouwactiviteit in de periode tussen de aanleg van uitgestrekte buitenplaatsen in dit gebied in de 17de en 18de eeuw en de verkaveling van veel van deze buitenplaatsen tot villapark aan het einde van de 19de eeuw.

Naar boven